Email: rezasaif-tanha@post.ir

 

 

نمائي از قلعه قديمي نهاوند

 

 

تاليف و گردآوري:

رضا سيف

مسوول روابط عمومي دانشكده تربيت بدني نهاوند

عليرضا خادمي

عضو هيئت علمي دانشكده تربيت بدني نهاوند

 

 

 

بسمه تعالي

 

 

 

 

 

تاليف و گردآوري:

رضا سيف

مسوول روابط عمومي دانشكده تربيت بدني نهاوند

عليرضا خادمي

عضو هيئت علمي دانشكده تربيت بدني نهاوند

چاپ اول اسفند 1384

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مقدمه :

در بين شهرهاي استان همدان شهرستان نهاوند از ويژگي خاصي برخوردار است . جاي جاي استان همدان آينه دار تاريخ و تمدن اين مرز و بوم است . حادثه هاي تلخ و شيرين بسياري بر اين سرزمين گذشته است . چه بسيار      ويرانه هائي كه آباد گشت و دوباره به ويراني كشيده شد. و چه بسيار سپاهياني كه با نژادهائي مختلف در اين استان به تاخت و تاز پرداخته اند .  استان همدان مرگ اميران و حاكمان بسياري را به خود ديده است . دشتهاي فراخ همدان همواره عرصه صف آرائي سپاهيان بسياري بوده است كه سكوت و آرامش اين دشتها را به هياهوي جنگ اوران و صاعقه هاي شمشيرهاي عريان بدل كرده اند.

در اين بين نهاوند شهر ديگري است كه بخش عظيمي از حافظه تاريخ همدان را در خود نهان كرده است. سكوتي كه در فراز و نشيب دشتهاي نهاوند جاري است سكوت پر رمز و رازي است زماني چشم اميد ايرانيان به اين دشتها دوخته شده بود اما قادسيه قاعده هاي خودش را داشت و ايرانيان بي خبر از اين قاعده هاي نو قاعده هائي كه بر اساس شجاعت و ايمان شكل گرفته بود و اين چنين بود كه اسلام آمد و نهاوند دروازه ورود آن شد و اين شهر به دروازه اسلام شهرت پيدا كرد.نهاوند شهري است كه نامش با تاريخ گره خورده است و خود ، زماني ، مهد علما و بزرگمرداني بوده است كه هركدام به مثابه دژهاي محكم دين و نگهبان واقعي شريعت از حدود دين ، دفاع مي نموده اند. اين بزرگان در طول تاريخ پرچمداران مبارزه با استبداد ، استعمار و بيدادگري بوده اند و در اين راه مشكلات و گرفتاريهاي بسياري را متحمل شده اند به حدي كه اغلب جان گرانبهاي خود را نيز فداي آرمانها و اهداف الهي نمده و به فيض شهادت نائل آمده اند.

ياد و نامشان گرامي باد

 

 

 

1-موقعيت نهاوند:

شهرستان نهاوند با مساحتي برابر 1535 كيلومتر مربع ،87 / 7 درصد از مساحت استان همدان را تشكيل  مي دهد . اين شهرستان در جنوب غربي استان همدان و در دامنه شمالي كوهستان گرين قرار گرفته است و از شمال به شهرستان تويسركان ، از جنوب به شهر الشتر و نورآباد ، از شرق به شهرستانهاي ملاير و بروجرد و از غرب به كنگاور محدود مي شود.در واقع شهرستان نهاوند را مي توان نقطه اتصال سه استان غربي كشور ( همدان، لرستان و كرمانشاه ) تصور نمود. شهرستان نهاوند داراي يك شهر و چهار بخش و 183 روستا با جمعيتي حدود 200000 نفر ، داراي آب و هواي معتدل كوهستاني است با زمستانهاي نسبتا سرد و تابستانهاي گرم ، بطوريكه در بين شهرستانهاي استان كوتاهترين دوره يخبندان در اين شهرستان اتفاق مي افتد. 

مهمترين ارتفاعات اين شهرستان عبارتند از : كوه گرين در غرب و جنوب غربي به ارتفاع 3645 متر ، كوه شادمانه در شمال شرقي به ارتفاع 2850 ، كوه آردشان در شرق به ارتفاع 2535 متر و در كوه سفيد در حدفاصل نهاوند و ملاير به ارتفاع 2650 متر مي باشد.

 اين شهرستان همچنين داراي منابع سرشار آب هاي زير زميني است ، بنابراين كشاورزي آن از رونق بسيار خوبي برخوردار است و آبهاي زير زميني اين شهرستان نيز نسبت به ساير نقاط استان وضعيت مطلوبتري دارد، بطوريكه بيش از 580 ميليون متر مكعب خروجي آب شهرستان ،نياز به مهار دارد. يكي از قابليت هاي شهرستان نهاوند منابع آب اين شهرستان است . شهرستان نهاوند در ايران و جهان به شهر سرابها و آبهاي روان شهرت دارد. شهرستان نهاوند داراي حدود 780 حلقه چاي عميق و نيمه عميق است كه 170 ميليون متر مكعب ساليانه خروجي آب دارد. رودخانه گاماسياب يكي از رودخانه هاي دائمي و سومين رودخانه طويل ايران با طول 755 كيلو متر مي باشدكه اين رودخانه يكي از سرشاخه هاي اصلي ردوخانه كارون است كه در هر ثانيه 5 متر مكعب آب دهي دارد. مردم نهاوند با گويش نهاوندي سخن مي گويند . اين گويش سابقه اي به قدمت نهاوند دارد و اصيل است( و ناون خوش آمايد).

 

1-   برخي از ستارگان نهاوند:

از جمله شهرهائي كه نامش با نام وياد علما ، شهيدان و روحانيون عجين شده است نهاوند مي باشد، زيرا آثار بجاي مانده در اين شهر ، خبر از وجود بزرگمرداني مي دهد كه در كوچه پس كوچه هاي اين ديار رشد و نمو نموده و خدمات فرهنگي مذهبي فراواني به جامعه عرضه داشته اند. ياد و خاطره آن عزيزان و 850 شهيد والا مقام نهاوند را گرامي مي داريم.

٭آيت الله حاج شيخ علي اكبر نهاوندي:

به سال 13278 هجري قمري در نهاوند ديده به جهان گشود  و پس از سالها خدمات ارزنده فرهنگي مذهبي در سال 1369 هجري قمري چشم از جهان فروبست.

 

 

 

 

 

 

 ٭ آيت الله حاج شيخ محمد نهاوندي:

به سال 1291 هجري قمري در نجف اشرف ديده به جهان گشود و پس از پنجاه سال تلاش در نشر فرهنگ اهل بيت عصمت و طهارت در سن 79 سالگي چشم از جهان فروبست.

٭آيت الله حاج شيخ احمد قدوسي نهاوندي:

به سال 13282 هجري قمري در شهرستان نهاوند متولد شد و پس از سالها تلاش و مجاهدت در سال 1374 هجري قمري در سن 92 سالگي درگذشت.

٭آيت الله حاج شيخ محمد ولي حيدري نهاوندي:

وي در سال 1340 هجري قمري به نجف اشرف عزيمت كرد و به تحصيل و استفاده از درس و بحث مراجع بزرگ تقليد در نجف پرداخت.و پس از عمري تلاش و كوشش در راه احياي دين و ترويج احكام در سال 1394 هجري قمري درگذشت.

٭آيت الله حاج شيخ عزيزالله عليمراديان نهاوندي:

ايشان در سال 1325 هجري قمري در نهاوند متولد شد وي پس از سالها خدمت به حوضه و طلاب در سال 1361 هجري شمسي به رحمت ايزدي پيوست. فرزندان وي خدمات ارزندهاي به كشور و نهاوند ارائه داده اند

٭آيت الله شهيد علي قدوسي نهاوندي:

ايشان در سال 1306 هجري شمسي در نهاوند تولد يافت . وي در سال 1360 در اثر انفجار بمبي كه در دادستاني انقلاب توسط منافقين كار گذاشته شده بود به درجه رفيع شهادت نائل گرديد. وي به حكم حضرت امام ( ره) اولين دادستان كل انقلاب ايران منصوب شد.

٭ آيت الله شهيد محمد علي حيدري نهاوندي:

وي در سال 1315 در قم ديده به جهان گشودوي پس از سالها مجاهدت و مبارزه سياسي سرانجام در شامگاه هفتم تير 1360 در دفتر حزب جمهوري اسلامي  توسط بمب گذاري منافقين به شرف شهادت نائل آمد. اين شهيد بعد از فروپاشي نظام طاغوت تمامي مسووليت هاي شهر و حومه نهاوند را بر عهده گرفت.

 

 ٭ شهيد حاج محمد طالبيان:

به سال 1316 در نهاوند ديده به جهان گشود وي پس از سالها مبارزه در سال 1352 با شهداي گروه ابوذر دستگير و به ده سال زندان محكوم شد. و پس از پيروزي انقلاب با حضور در عرصه فرهنگ و  جبهه هاي حق عليه باطل در سال 1370 طي يك عمليات اطلاعاتي برون مرزي در عراق به شهادت رسيد.

٭شهداي گروه انقلابي ابوذر نهاوند:

اين شهدا به سالهاي 1331 الي 1333 در شهر نهاوند متولد شدند . در سال 1352 پس از چند عمليات برعليه رژيم ستمشاهي دستگير شدند و پس از چند ماه تحمل شكنجه در سحرگاه 30/11/1352 به دستور مستقيم شاه ملعون  تير باران شدند. ( شادي روح مطهر علما ، شهدا و درگذشتگان صلوات). جهت بيشتر آشنا شدن با ستارگان نهاوند و شهداي گروه ابوذر به كتابهاي ستارگان نهاوند ، نوشته علي مصباح و حسين زريني مراجعه نمائيد

3-   نبرد نهاوند:

آخرين نبرد ايران و اعراب مسلمانان به فرماندهي نعمان بن مقرن با سپاهيان و شاهزادگان ساساني در زمان پادشاهي يزدگرد سوم به فرماندهي فيروزان در سال 21 هجري قمري در نهاوند و اطراف آن صورت گرفت . كه مسلمين در اين نبرد با ايماني قوي و هدف والائي كه داشتند پيروز شدند و آن ناشي از اعتقاد بود كه اگر كشته مي شدند به بهشت مي رفتند و اگر نه ، به غنائم و ثروت و شهرت بسيار دست مي يافتند . برعكسش ايرانيان در اثر شكست هاي پياپي و نداشتن سرداراني لايق و بالاتر از همه نبودن هدف و روحيه اي قوي ، در آخرين نبرد ، هم با وجود برتري عده و تسليحات شكست خوردند و يزدگرد به جاي حضور در جبهه در اصفهان منتظر نتيجه نبرد ماند و پس از شكست نهاوند از شهري به شهري گريخت تا اينكه در مرو به دست آسياباني كشته شد . با كشته شدن او دودمان پانصد ساله ساساني از ميان رفت و چون نبرد نهاوند كليد فتح شهرها و مناطق ديگر ايران گرديد ، اعراب آنرا فتح الفتوح ناميدند.در اين جنگ علاوه بر كشته شدن تعداد زيادي از ايرانيان كساني مانند : نعمان بن مقرن ، معدي كرب و طليحه بن خويلد و همچنين دسته اي از صحابه به شهادت رسيدند.

اعتماد السلطنه معتقد است نعمان بن مقرن و عمر و بن معدي كرب در اطراف نهاوند دفن شده اند.

نمائي از مقبره نعمان بن مقرن

4-   جغرافياي سياسي اقصادي نهاوند:

شهرستان نهاوند داراي دو شهر به نام هاي نهاوند و فيروزان به مركزيت نهاوند و داراي 183 آبادي ، 4 بخش و 7 دهستان است . بخش مركزي شامل 5 دهستان به نامهاي طريق الاسلام ، فضل ، گيان ، شعبان و گاماسياب و     بخش خزل شامل دو دهستان  به نامهاي خزل شرقي و سلگي است .

به استناد نتايج تحقيقاتي كه پروفسور گريشمن از تپه گيان واقع در 18 كيلومتري جنوب غربي نهاوند  ارائه كرده است حدود 37 قرن پيش از ميلاد مسيح قومي در اين شهر زندگي مي كردند كه تمدني شبيه به تمدن بين النهرين داشتندو بعد ها به دست اقوام ديگر از بين رفتند. در حال حاضر قدمت اين شهر از نظر تمدن به بيش از 8000 سال مي رسد.

اين شهرستان مقارن انقراض هخامنشيان در حمله اسكندر مورد تاخت و تاز قرار گرفت اما به دليل داشتن دژ و باروهاي محكم در امان ماند. سلوكيان نيز به اينن شهر حمله كرده و پس از فتح آن ، مدتي در نهاوند اقامت گزيدند در حمله اعراب به ايران سپاهيان اسلام در نهاوند با مقاومت سپاهيان ايران روبرو شدند ولي در نهايت سپاه ايران شكست خورد . در دوره قاجاريه ، ناصرالدين شاه ضمن بازديد از اين شهر ، دستور داد قلعه نهاوند را كه دژي تاريخي محسوب مي شد خراب كنند .

 

قلعه تاريخي نهاوند كه بدست ناصر الدين شاه خراب شد

 

5- فرهنگ عامه نهاوند:

الف) نوروز:

مردم نهاوند با شروع ماه اسفند به خانه تكاني مي پردازند و به استقبال عيد و سال جديد مي روند . نوروز عملا از آخرين چهارشنبه سال با افروختن آتش در هر كوي و برزن به رسم قديمي آغاز مي شود. در اين شب مراسم ديگري صورت مي گيرد. فال مهر كه با خواندن شعر هاي عاميانه و محلي  همراه مي شود از ديگر مراسم چهارشنبه سوري است.

ب) جمعه آخر سال :

از ديگر مراسم قبل از تحويل سال ، كه در آخرين پنج شنبه سال اجرا مي شود ، در اين روز مردم با خرما ، ميوه و حلوا بر سر مزار درگذشتگان مي روند و خيرات مي دهند . كه مردم نهاوند اين روز را يكي از روزهاي بيادماندني سال مي نامند.

ج) تحويل سال نو :

شب عيد با آماده شدن سفره هفت سين  كه عموما عبارتست از سيب، سير، سبزه، سركه ، سنجد و سماق و آينه و آب و سكه است از راه مي رسد در اين شب جوانان و نوجوانان مراسم آتش بازي كه از ساليان پيش در نهاوند مرسوم بوده ، نيز انجام مي دهند. هنگام تحويل سال با روشن شدن شمع سفره هفت سين همه اعضاي خانواده دور سفره جمع مي شوند و با خواندن دعاي تحويل سال و بجاي آوردن نماز حاجت سال جديد را آغاز مي كنند. پس از تحويل سال معمولا افراد كوچكتر خانواده به ديدار بزرگان فاميل مي روند و آنها نيز متقابلا به بازديد آنها مي پردازند.

 

 

 

د) سيزده به در :

روز سيزدهم عيد مردم عموما براي گردش از خانه بيرون مي آيند و به طبيعت روي مي آورند و اين روز را در باغ و دشت سر مي كنند در اين روز براي دور ريختن قضا و بلا سبزه نوروز را نيز از خانه بيرون مي آورند و آنرا در آب روان رها مي كنند.

ه ) عزاداري:

مردم شهرستان نهاوند مانند مردم ساير نقاط استان در روزهاي تاسوعا و عاشورا و روز اربعين حسيني با تشكيل دسته هاي عزاداري به تكرار مرثيه هائي مي پردازند كه توسط مداحان خوانده مي شود.

در هيئت هاي عزاداري نيز بطور عام از وسائلي چون علم ، چهل چراغ ، پرچم هاي مشكي ، قرمز و سبز ، خيمه گاه ، بيرق و گهواره علي اصغر به عنوان نماد عزا و سوگواري استفاده مي شود . مراسم شبيه خواني و تعزيه نيز در روزهاي تاسوعا و عاشورا در هر محله و هيات به نوعي اجرا مي شود.

 سه گروه از دسته هاي سينه زني قديمي نهاوند معروف به هيئت هاي حسيني دو خواهران ، ميدان و جوانان هستند كه هر يك از اين سه هيئت مراسم ويژه اي دارند ، در ضمن سه گروه از دسته هاي زنجير زني نهاوند نيز معروف به هيئت هاي حسيني سر خيابان ، دوطفلان مسلم و امام زاده مهدي نيز مراسم خاصي اجرا مي نمايند.

و) مراسم ازدواج :

مراسم ازدواج نهاوند در گذشته شامل موارد خاصي بود كه امروزه بيشتر آنها تقريبا منسوخ شده است . اين مراسم با خواستگاري ( خازمني كنان ) شروع مي شد و پس از آن نوبت بله برون ، رخت بران ، نامزدي، رخت داماد، عقد كنان، حناببندان ، شب عروسي و عروس گردان ، داماد سلام و پاتختي بود . هر يك از اين مراسم به تبعيت از سنت ها در هر روستا نيز انجام مي شود.

در عروس گردان ، شب عروسي تعدادي از بزرگان و فاميل داماد به خانه عروس مي روند . چند نفر از بزرگان عروس را به همراه برادر عروس و داماد از زير قرآن رد مي كنند وبا صلوات و غزل خواني از خانه بيرون مي آورند و با شادي و سرور پس از گذشتن از چند خيابان و ميدان با روشن كردن ( كوزك) و آتش بازي عروس را به خانه بخت مي برند.

6- صنايع دستي نهاوند:

از ديرباز در اكثر خانه هاي نهاوند و روستاهاي آن زنان صنعتگر به گيوه و قالي بافي مشغول بوده اند تا ضمن كمك به درآمد خانواده اوقات فراغت خود را سپري نمايند. امروزه نيز تعدادي از همان خانواده ها در منازل خود و تعدادي در كارگاهها و يا سازمانهاي ذيربط جذب گرديده اند.و همكنون دهها طرح و پروژه كوچك و بزرگ بصورت خوداشتغالي در نهاوند اجرا مي شود.

 

 

نمونه هائي از صنايع دستي نهاوند، فرش و گيوه

 

 

 

7- آثار تاريخي نهاوند:

مسجد جامع نهاوند:

اين مسجد روي دامنه تپه اي در مركز شهر نهاوند مجاور بازار و در كنار ضلع شمالي ميدان قيصريه واقع است ارتفاع كف شبستان مسجد نسبت به كف خيابان حدود 5/5 متر است و براي دسترسي به مسجد بايد از 25 پله بالا رفت. اين بنا داراي نقشه اي بشكل مربع مستطيل به طول تقريبي 17 و عرض 12 متر است و از سه فرش انداز تشكيل شده است .چهار ستون قطور طاق و گنبد سقف مسجد را تحمل مي كنند . ضخامت ديوار هاي اضلاع شرقي و غربي شبستان بيش از ديوارهاي اضلاع شمالي و جنوبي آنست . فرش انداز وسط از دو فرش انداز طرفين عريضتر است و با سه گنبد هم ارتفاع پوشيده شده اند . حد فاصل ستونها در فرش انداز هاي طرفين بصورت ضربدري پوشيده شده اند . در ضلع شرقي ديوار شبستان سه پنجره مشرف به ميدان قيصريه در داخل طاق نماهاي تعبيه شده و در جلوي آنها بالكن كم عرضي وجود دارد كه پشت بام مغازه هاي جلوي مسجد است مصالح بكار رفته در بناي مسجد شامل آجر با ملات گچ و خاك است. مسجد داراي سه در ورودي است . يكي از درها به طرف بازار قديمي باز مي شود و بالاتر از كف شبستان مسجد قرار دارد. دو در ديگر نيز به طرف حياط قديمي مسجد باز مي شوند. مسجد جامع نهاوند از سادگي ويژه اي برخوردار است و هيچ اثر و نشانه اي از تزئينات مانند گچ بري، كتيبه و ... در جبهه داخلي و بيروني بنا ديده نمي شود . تنها تزئين مسجد كتيبه سنگي كوچكي به ابعاد 25 در 50 سانتي متر و مربوط به دوره سلجوقيان است . در اطراف اين كتيبه و بالاي ان به خط كوفي جملات لا الله الا الله و محمد رسول الله نوشته شده است . كتيبه در داخل محراب مسجد قرار دارد و در بالاي قوس محراب لوحه سنگي كوچكي نصب شده كه شامل تاريخ تعمير مسجد در دوره صفويه است.

 8  - محصولات كشاورزي نهاوند:

محصولات مهم اين منطقه شامل خيار ، آفتابگردان ، چغندر ، گشنيز ، گوجه فرنگي، گندم و جو مي باشد. ساير محصولات منطقه عبارتست از : خربزه ، هندوانه ، لوبيا ، عدس ، چغندر قند، و نيز انواع سبزيجات  و محصولات  

باغي مانند هلو، آلوزرد، گيلاس، گردو، گلابي ،انگور ، سيب و آلوي قطره طلائي دارد كه اكثر اين محصولات به تمام نقاط ايران صادر مي گردد.

محصولات كشاورزي و باغداري نهاوند

9- آثار باستاني و ملي نهاوند:

 الف)تپه ژيان – گيان : هزاره 4 تا 5 هجري قمري ، بخش گيان

ب) تپه معبد سلوكي : سلوكي ، محله پاساژ حاجيان ، ميدان ابوذر      

ت) خرابه هاي قلعه سرسام گبري: قدمت 8000 ساله ، روستاي بابا قاسم

ج) حمام حاج آقا تراب : قاجاريه ، محله علي آباد.اين حمام به سبك حمام گنج علي خان كرمان است و در حال حاضر به عنوان موزه مردم شناسي افتتاح گرديده است.

د) مسجد جامع نهاوند: سلجوقي ، اول بازار بزرگ.

ر) غسالخانه نهاوند: قاجاريه ، بلوار شهيد حيدري.

ز) مسجد حاج اقا تراب: قاجاريه ، كوچه حاج تراب .                        

ن) خانه آيت الله قدوسي: قاجاريه ، خيابان انقلاب.

و) پل زرامين : قاجاريه ، روستاي زرامين .

ه) برج مقبره بابا پيره : اسلامي ، دهستان قشلاق.

ي) مقبره درب شيخ: اسلامي ، محله درب شيخ.

تپه باستاني گيان

حمام حاج اقا تراب

 

10- خانه هاي قديمي نهاوند:

خانه قدوسي:

اين خانه قديمي كه متعلق به شيخ علي قدوسي از عالمان نهاوند است داراي سر در ورودي زيبائي است كه با نقوش هندسي آجري تزئين شده است و دو ستون نما در دو سوي سر در به زيبائي آن افزوده است .

نماي بنا در داخل حياط بوسيله آجر كاري هاي زيبا تزئين شده است و قوسهائي به شكل شاخ قوچ نما را آراسته است. پيرامون حياط با طاق نماهاي هلالي تزئين شده است.

اين خانه قديمي و تاريخي در خيابان انقلاب واقع شده است وچند خانه قديمي ديگر در جاي جاي اين شهر وجود دارد.

11- جاذبه هاي طبيعي نهاوند:

الف) سراب گيان:

سراب گيان در 21 كيلومتري جنوب غربي نهاوند قرار گرفته است . از جنوب به كوه گرين و از قسمت غرب به روستاهاي ظفر آباد و مهين آباد محدود مي شود. اين سراب با آب دهي 5/2 متر مكعب آب در ثانيه مي باشد. و پس از مشروب ساختن اراضي اطراف مازاد آن به رودخانه گاماسياب مي ريزد. اين منطقه با بيش از صد هكتار جنگل طبيعي با درختان كهن و بسيار قطور يكي از مناطق سياحتي و گردشگري در غرب كشور محسوب مي شود كه همه ساله هزاران نفر گردشگر علاقمند را به خود جذب مي نمايد. ضمنا لازم به ذكر است كه اين سراب در چند كيلومتري تپه باستاني گيان واقع شده است.

 

ب) سرچشمه رودخانه گاماسياب:

سراب گاماسياب در 20 كيلومتري جنوب شهرستان نهاوند واقع گرديده و از دره هاي شمالي كوه گرين سرچشمه مي گيرد. داراي آب دهي 5 متر مكعب در ثانيه و دماي متوسط 5 درجه سانتي گراد در طول دره شهرستان و مسير دشت دلتائي شهرستان جاري است . به هنگام عبور قسمت عمده روستاها و باغهاي باختري شهر را مشروب ساخته و راهي شهرستان صحنه در استان كرمانشاه مي شود . اين رودخانه پس از ورود به استان كرمانشاه قره سو و در عبور از استان لرستان سيمره و دراستان خوزستان كرخه ناميده مي شود و بعد از اين پر پيچ و تاب به هورالعظيم مي پيوندد.

ج) سراب ملوسان :

سراب ملوسان در 17 كيلومتري شمال نهاوند واقع گرديده است . زمينهاي اطراف اين سراب سرسبز و خرم و بيشتر روستاهاي اطراف آن كوهستاني است و به همين علت از قديم بهترين منطقه پرورش بز كوهي و شكارهاي مختلف بوده است.

د) پيل لاغه :

پيل لاغه يكي از آثار تاريخي است كه در جنوب غربي نهاوند واقع شده و همچنين يكي از قديمي ترين راههاي ارتباطي شهر با روستاهاي جنوب غربي بوده كه از مناطق گردشگري فصل بهار و تابستان محسوب مي شود. در اين محل بسياري از مردم قديمي نهاوند باغات ميوه دارند.

پيل لاغه

 

 

 

 

ن) سراب فارسبان :

سراب فارسبان در 32 كيلومتري جنوب غربي نهاوند با آب دهي 5/1 متر مكعب در ثانيه است كه هر ساله تعداد زيادي از گردشگران داخلي را بسوي خود جذب مي نمايد. در اطراف اين سراب دهها روستا وجود دارد كه از بهره اين نعمت الهي سيراب مي شوند.

12- آموزش عالي نهاوند:

يكي از محور هاي توسعه شهرستان آموزش عالي است در سال 1376 دانشگاه پيام نور در نهاوند افتتاح شد. در حال حاضر با پيگيريهائي كه در چند سال گذشته صورت گرفته دانشگاه پيام نور شهرستان يكي از دانشگاههاي موفق منطقه است و بيش از 3000 دانشجو در آن مشغول به تحصيل مي باشند. اين دانشگاه فعلا در كنار ميدان امام خميني قرار گرفته است .

در سال 1381 دانشكده تربيت بدني افتتاح گرديد. با توجه به اقداماتي كه مسوولين شهرستان ، رياست محترم دانشگاه بوعلي سينا و اعضاي هيئت رئيسه و خير و نيكوكار شهرستان ،جناب آقاي مهندس حسين عليمراديان انجام داده است به زودي شاهد فارغ التحصيلي اولين ورودي دانشجويان اين دانشكده در مقطع كارشناسي تربيت بدني    مي باشيم . در حال حاضر اين دانشكده با 110 دانشجوي دختر مشغول به كار مي باشد كه تا پايان سال آينده ساختمان جديد دانشكده تربيت بدني با هزينه يك ميليارد تومان كه در غرب كشور بي نظير ودر كشور جزئ ده دانشكده برتر است توسط خير نهاوندي در كنار استاديوم ورزشي عليمراديان  ساخته مي شود. اين دانشكده با توجه به ظرفيت بالاي اين شهرستان قابليت اين را دارد كه تا مقطع دكتري فعاليت نمايد و همكنون با مساعدت شهردار و شوراي شهر در ساختمان قديم شهرداري دانشجويان مشغول به تحصيل هستند و تا سال 1386 اين دانشكده 400 دانشجوي دختر و پسر پذيرش مي نمايد.

 

نمائي پاياني دانشكده تربيت بدني در حال احداث نهاوند

 

دانشگاه آزاد اسلامي در سال 1383 افتتاح شد . در حال حاضر اين دانشگاه با حدود 400 دانشجو در رشته هاي كامپيوتر ، ادبيات و چند رشته ديگر فعاليت مي نمايد و تا چند سال آينده با افتتاح ساختمان دانشگاه آزاد دانشجويان اين دانشكده تا مرز 1000 نفر مي رسد.

 

13- سوغات نهاوند:

گز بادامي و پسته اي ، شيرمال ، كلوا و شيريني معجوني (خمير سنل)، حلوا گردوئي كه مختص به اين شهرستان است  كه با تركيبي از آرد، شكر، هل، دارچينن، زنجبيل، روغن و زعفران تهيه مي شود. لواشك، عسل، نقل هلي و كاكائوئي ديگر سوغات اين ديار است .انواع محصولات لبني بويژه پنير،ماست و خامه نهاوند از معروفيت بالائي برخوردار است.

سوغات نهاوند را مي توان از شيريني فروشيهاي چهار فصل ، مقدم و ميلاد خريد نمود.

 

 

 

 

15- تلفن هاي ضروري نهاوند: ( كد نهاوند: 0852)

15- راههاي دسترسي نهاوند:

نزديكترين فرودگاه به نهاوند فرودگاه كرمانشاه است كه تقريبا در 152 كيلومتري نهاوند قرار دارد. پس از آن فرودگاه همدان در فاصله 154 كيلومتري قرار گرفته است. از كرمانشاه و همدان همه روزه وسايط نقليه عمومي و كرايه اي در ساعات مختلف به سوي نهاوند حركت مي كنند . نزديكترين شهرها به نهاوند شهرهاي ملاير، بروجرد و تويسركان هستند. فاصله نهاوند تاشهرهاي مجاور به شرح زير است:

نهاوند - ملاير : 56 كيلومتر

نهاوند – بروجرد: 51 كيلومتر

نهاوند – تويسركان :70 كيلومتر

  

16- نقشه راهنماي نهاوند:

 

 

 

 

 

 

منابع و مآخذ:

1-   ابراهيمي ، پروين.1382: سيماي ويراث فرهنگي همدان. اداره كل آموزش،انتشارات و توليدات فرهنگي.

2-   شايان ، سياوش. 1375: معرفي شهرستان نهاوند.موسسه فرهنگي عليمراديان.

3-   مصباح، علي.1382:ستارگان نهاوند. انتشارات نورالسادات.

4-   نقشه راهنماي گردشگري شهرستان نهاوند. 1381. اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي استان همدان.

 

 

 

 

 

سر بلند و پيروز باشيد